Targ‘ibotdan oldin sayt havola profilini qanday baholash

Qaysi ma’lumotlarni yuklab olish

Bitta manba yetmaydi. Har bir vosita havolalarning faqat bir qismini ko‘radi, shuning uchun ma’lumotlar bir nechta joydan yig‘ilib, bitta jadvalga jamlanadi.

Search Console

Google Search Console’da «Links» (Havolalar) hisobotini oching. Tashqi havolalar blokida eng ko‘p havola qilingan sahifalar, manba saytlar va eng ko‘p uchraydigan havola matnlari bor. Bu havolalarni Google’ning o‘zi qanday bilsa, shunday ko‘rsatadigan yagona manba, garchi to‘liq bo‘lmasa ham. Ma’lumotlarni CSV yoki Google Sheets’ga yuklab olish mumkin.

Ahrefs, Semrush, Serpstat

Uchinchi tomon servislarining o‘z havola bazalari bor va ular bir-biridan sezilarli farq qiladi. Kamida ikkitasidan foydalaning. .kz, .uz va .kg zonalaridagi kichik mahalliy saytlarni servislar yirik saytlardan kechroq payqaydi, shuning uchun mintaqaviy donorlarni ko‘pincha qo‘lda tekshirishga to‘g‘ri keladi.

Natijada nima bo‘lishi kerak

Har bir qator bitta donor-domenga to‘g‘ri keladigan umumiy jadval:

• domen va undan kelayotgan havolalar soni;
• havolalar saytingizning qaysi sahifalariga olib boradi;
• ankorlar va atributlar (oddiy havola, nofollow, sponsored, ugc);
• birinchi va oxirgi havola paydo bo‘lgan sana;
• donor trafigi bahosi, auditoriyaning mamlakati va tili.

Havolalarni domen darajasiga jamlang: bitta katalog futeridagi ikki yuzta havola baholashda bitta manba hisoblanadi.

Donorlarni qanday baholash

Ahrefs’dagi DR yoki Semrush’dagi Authority Score dastlabki saralash uchun qulay, lekin ularni servislarning o‘zi hisoblaydi va ularni sun’iy oshirish qiyin emas. Bir vaqtning o‘zida bir nechta belgini tekshiring.

Misol. Astanadagi stomatologiyaga shahar portalidagi implantatsiya uchun klinika tanlash haqidagi maqoladan bitta havola va «Qozog‘istonning barcha tashkilotlari» turidagi kataloglardan yigirmata havola bor. Birinchisini o‘qishadi, u orqali bemorlar saytga o‘tadi. Kataloglar kam narsa qo‘shadi, garchi odatda ulardan zarar ham bo‘lmasa-da.

Tilni alohida tekshiring. O‘zbekistondagi sayt uchun rus tilidagi resurslardan ham, o‘zbek tilidagi resurslardan ham havolalar normal holat, o‘zbekcha matnlar esa lotin yozuvida ham, kirill yozuvida ham bo‘ladi. O‘zbekcha maqoladagi havola sahifaning o‘zbekcha versiyasiga olib borsa, tabiiyroq ko‘rinadi.

Ankorlar taqsimoti

Ankor havolaning ko‘rinadigan matni. Tabiiy profilda havolalarning katta qismi kompaniya nomi, sayt manzili yoki umumiy so‘zlar bilan qo‘yiladi. Aniq tijoriy iboralar ham uchraydi, lekin oz miqdorda.

Yuklab olingan ankorlarni guruhlarga ajrating:

• brendli: «Denta Plyus», «Denta Plyus klinikasi»;
• sayt manzili: «dentaplus.kz», to‘liq URL;
• umumiy: «bu yerda», «batafsil», «klinika saytida»;
• qisman kirish: «Astanadagi implantatsiya klinikasi haqida sharhlar»;
• aniq kirish: «tish implantatsiyasi Astana»;
• matnsiz: rasm va logotiplardan qo‘yilgan havolalar.

Har bir guruh ulushi uchun universal me’yor yo‘q. Mo‘ljal xuddi shu so‘rovlar bo‘yicha topdagi saytlardan olinadi. Sizda havolalarning uchdan biri aniq tijoriy ankor bilan qo‘yilgan bo‘lsa-yu, yetakchilarda bunday havolalar bir nechtagina bo‘lsa, «so‘rov ostidagi» joylashtirishlarni to‘xtating va brendli hamda tabiiy iboralarni qo‘shing.

Top-10 raqobatchilar bilan solishtirish

O‘z saytingiz raqamlari faqat raqobatchilar raqamlari yonida tushunarli bo‘ladi. Solishtirish tartibi quyidagicha:

1. Har bir sahifa turi uchun 3–5 ta asosiy so‘rov tanlang: bosh sahifa, kategoriya, xizmat.
2. Kerakli shahar bo‘yicha Google natijalarini oling. Bir xil so‘rov bo‘yicha Olmaota, Toshkent va Bishkekdagi natijalar farq qiladi.
3. Kaspi, Uzum, OLX yoki 2GIS kabi marketpleys va agregatorlarni chiqarib tashlang: ularning profilini kichik biznes sayti bilan solishtirib bo‘lmaydi.
4. Qolganlarini domen va sahifa darajasida solishtiring: havola qilayotgan domenlar soni, 6–12 oydagi o‘sish, mavzuli donorlar ulushi, ankorlar.
5. Yetakchilarning havolalari qayerdan kelayotganini ko‘ring. Ko‘pincha bular o‘sha mahalliy OAV va soha portallari bo‘ladi, sizning maydonchalar ro‘yxatingiz ham shulardan boshlanadi.

Yetakchiga qarab emas, medianani hisoblab ish ko‘ring: minglab donorli bitta sayt manzarani buzib ko‘rsatadi.

Qancha havola kerakligini qanday tushunish

Aniq sonni hech bir servis ko‘rsatmaydi. Lekin raqobatchilardan qancha ortda qolganingizni va bu farqni qanday oqilona sur’atda qisqartirishni baholash mumkin.

Shartli misol. Toshkentdagi elektronika do‘koni noutbuklar kategoriyasini targ‘ib qilmoqda. Topdagi saytlarning shunga o‘xshash sahifalarida 3 tadan 40 tagacha havola qilayotgan domen bor, mediana 12 atrofida. Mijozning kategoriyasida birorta ham tashqi havola yo‘q, butun domenda esa 25 ta donor bor, raqobatchilarning medianasi 90 ga yaqin. Farq taxminan sahifaga 12 ta domen va sayt bo‘yicha 65 ta domen chiqadi.

Keyin sur’atni hisobga oling. Raqobatchilar oyiga 3–5 tadan yangi donor qo‘shib borayotgan bo‘lsa, bir oyda 60 ta havola sababsiz keskin sakrashdek ko‘rinadi. Rejani 6–12 oyga cho‘zib, yangi materiallar va nashrlarga bog‘lash oqilonaroq.

Havolalar zaif sahifani tortib chiqarmaydi. Kategoriyada filtrlar, tavsif va yaxshi mahsulot kartochkalari bo‘lmasa, avval uni tartibga keltiring (batafsil internet-do‘kon kategoriyalari uchun SEO haqidagi maqolada).

Havolalarni qayerga yo‘naltirish

Mavjud havolalar qaysi sahifalarga olib borishini ko‘ring. Kichik biznesdagi odatiy manzara: deyarli hammasi bosh sahifaga olib boradi, tijoriy sahifalarda esa birorta ham tashqi havola yo‘q.

• Barcha maqsadli manzillar 200 kodi bilan javob berishini tekshiring. O‘chirilgan sahifalarga qo‘yilgan havolalar yo‘qoladi, ularni eng yaqin o‘xshash sahifaga 301-redirekt bilan qaytarishadi.
• Maqsadli sahifalar indeksda borligiga ishonch hosil qiling. Buni qanday qilish sayt indeksatsiyasini qanday tekshirish maqolasida ko‘rib chiqilgan.
• Maqsadli sahifa material mavzusini davom ettiradi. Haydovchilik guvohnomasi imtihoniga tayyorlanish haqidagi maqola aksiya yozilgan bosh sahifaga emas, avtomaktabning o‘qitish dasturiga olib boradi.
• Bosh sahifa va ichki sahifalarga havolalar ulushi uchun universal me’yor yo‘q. Mo‘ljalni yana raqobatchilardan oling.

Toksik havolalar va disavow qachon kerak

Servislardagi «toksiklik» Google hukmi emas, servisning o‘z bahosi. Parserlar va nusxa-saytlardan keladigan havolalar vaqt o‘tishi bilan sezilarli trafigi bor deyarli har qanday saytda to‘planadi.

Google’ning pozitsiyasi aniq. Ko‘p hollarda qidiruv tizimi qaysi havolalarga ishonishni o‘zi aniqlaydi va havolalarni rad etish vositasi kerak emas. Undan saytga ko‘plab past sifatli yoki sun’iy havolalar olib borayotgan bo‘lsa va ular uchun allaqachon qo‘lda choralar ko‘rilgan bo‘lsa yoki bunday choralarni asosli ravishda kutayotgan bo‘lsangiz foydalanish kerak.

Rad etish qachon mantiqli

• Search Console’ning «Manual actions» (qo‘lda ko‘rilgan choralar) bo‘limida saytga olib boruvchi g‘ayritabiiy havolalar haqida xabar bor.
• Oldingi pudratchi aniq ankorli havolalarni ommaviy sotib olgan, siz o‘sha maydonchalarni bilasiz va havolalarni manbada olib tashlata olmaysiz.

Rad etish qachon kerak emas

• Servis «toksik» domenlarni belgilab ko‘rsatgan, lekin qo‘lda choralar yo‘q va trafik bir tekis.
• Havolalar kataloglar, agregatorlar, statistika saytlari va kontentingiz nusxalaridan kelyapti.
• Trafik tushib ketgan va siz sababini qidiryapsiz. Avval indeksatsiya, texnik xatolar va kontentni tekshiring: havolalar kamdan-kam hollarda sabab bo‘lib chiqadi.

Asossiz rad etish zarar keltirishi mumkin. Faylga normal havolalar ham osongina tushib qoladi va sayt haqiqiy vaznining bir qismini yo‘qotadi. Avval havolalarni manbada olib tashlatishga harakat qiling, disavow faylini esa eng oxirgi chora sifatida qoldiring.

O‘z saytlar tarmog‘i: qoidalar va xavflar

Tijoriy loyihaga havola qo‘yish uchun yaratiladigan o‘z mavzuli saytlarimiz tarmog‘i ko‘pincha PBN deb ataladi. Google’ning spam qoidalari asosan reytingni manipulyatsiya qilish uchun yaratilgan havolalarni, jumladan havola sotib olish va ular bilan haddan tashqari almashishni havola spamiga kiritadi. Qoidalarda PBN so‘zi tilga olinmaydi, lekin havola uchun qurilgan tarmoq shu ta’rifga tushadi.

Biz bunday saytlar bilan ishlaymiz va ish boshlanishidan oldin xavflarni mijoz bilan ochiq gaplashib olamiz. Asosiy xavflar uchta:

• Qo‘lda ko‘rilgan choralar. Google xodimi saytni pastga tushiradi yoki uning havolalarini hisobga olmay qo‘yadi, xabar Search Console’ga keladi. Choralarni olib tashlash haftalar va oylar davom etadi.
• Algoritmik qadrsizlanish. Havolalar jimgina hisobga olinmay qoladi va tarmoqqa sarflangan pul behuda ketadi. Bu natijani biz eng ehtimolli deb hisoblaymiz.
• Butun tarmoqni birdaniga yo‘qotish. Google saytlarni o‘zaro bog‘lasa, barcha havolalar bir vaqtda qadrsizlanadi va ularga tayangan pozitsiyalar yo‘qoladi.

Xavflarni qanday kamaytirish mumkin:

• tarmoq yagona havola manbai emas, yonida mahalliy OAVdagi nashrlar, soha portallari, hamkorlar va eslatmalar bo‘lishi kerak;
• tarmoq saytlari mavzu bo‘yicha jonli kontentga ega foydali mustaqil resurs bo‘lib qoladi, ularning o‘z o‘quvchilari bor;
• ankorlar asosan brendli va tabiiy, aniq tijoriy kirishlarsiz;
• joylashtirishlar hajmi va sur’ati raqobatchilarda ko‘rayotganingizdan ajralib turmaydi;
• oyiga bir marta Search Console tekshiriladi: qo‘lda ko‘rilgan choralar va maqsadli sahifalar dinamikasi;
• chiqish rejasi oldindan tayyor: muammo belgilari paydo bo‘lsa, qaysi havolalarni olib tashlash kerak.

Tarmoqni hech qachon aniqlashmasligini hech kim kafolatlay olmaydi, pudratchining bunday va’dasi sizni hushyor torttirishi kerak. Tarmoq bilan ishlash eski profilni tozalash va matbuot bilan birga Toshkentdagi elektronika do‘koni keysida ko‘rsatilgan: 14 ta o‘z saytimiz, OAVdagi 38 ta nashr, ko‘rinish 4% dan 31% gacha oshdi. Yondashuv va ishlar tarkibi Google uchun havolalar va PBN sahifasida yozilgan.

Tahlildan keyin qanday harakatlar oqilona

Tahlil natijasi qisqa reja bo‘ladi. Donorlarni guruhlarga ajrating:

1. Qoldirish: mavzuli va mahalliy havolalar, matbuot, hamkorlar.
2. Qaytarish: 404 ga olib boradigan havolalar, ular uchun redirekt kerak.
3. Kuzatish: qo‘lda choralarsiz shubhali donorlar.
4. Olib tashlash yoki rad etish: faqat qo‘lda choralar bo‘lganda yoki oldingi pudratchilardan qolgan ma’lum axlat bo‘lsa.
5. Yangi maydonchalar: raqobatchilar profillaridan tuzilgan ro‘yxat.

Havola sotib olishdan oldingi nazorat ro‘yxati

• Search Console va kamida bitta servisdan olingan ma’lumotlar domenlar bo‘yicha jamlangan.
• Qo‘lda ko‘rilgan choralar yo‘q yoki ular bilan nima qilish kerakligi tushunarli.
• Maqsadli sahifalar indeksda va 200 kodi bilan javob beradi.
• Ankorlar top-10 bilan solishtirilgan, tijoriy kirishlar tomon og‘ish tuzatilgan.
• Havola qilayotgan domenlar bo‘yicha farq raqobatchilar medianasi asosida hisoblangan.
• Joylashtirish uchun sabablar ko‘rsatilgan oylik reja bor.
• O‘z saytlar tarmog‘idan foydalanilsa, uning ulushi va xavflari yozma kelishilgan.

Savol va javoblar

Joylashtirish rejasiga o‘tish

Profilingizga chetdan nazar tashlashni istasangiz, saytni bepul tahlil qilishdan boshlang. 2 ish kunida havolalaringizni jamlaymiz, ularni topdagi raqobatchilar bilan solishtiramiz va haqiqiy farqni ko‘rsatamiz: qancha donor yetishmayapti va qaysi sahifalarga.

Rejada o‘z saytlarimiz bo‘lsa, xavflarni va bunday havolalarning oqilona ulushini oldindan tushuntiramiz. Tahlildan keyin qat’iy narxli tijoriy taklif yuboramiz, qaror sizda.

Manbalar

• Google Search Central: spam qoidalari, havola spami bo‘limi
• Search Console yordami: saytingizga olib boruvchi havolalarni rad etish
• Search Console yordami: havolalar hisoboti
• Google Search Central: chiquvchi havolalar uchun rel atributlari
• Statcounter: Qozog‘istonda qidiruv tizimlari ulushlari